Ontroerende liederen van een Sinti-zangeres
artikel198Lisa Weiss bezingt het zigeunerleven
archief oud artikel Cultuur Ede, Gelderland Sinti-zangeres Lisa Weiss bevindt zich op het moment van het interview in haar woonwagen, aan de bosrand van Venlo. Haar geboortegrond. Maar het was een lange reis om daar te komen, één vol bloed, zweet en tranen. "Het heeft vijfenveertig jaar geduurd", vertelt ze. In de Edesche Concertzaal bezingt ze op zaterdag 21 november haar bijzondere levensreis.
Het zwervende zigeunerbestaan loopt parallel aan Lisa's levensreis, een tocht van vallen en opstaan. Weiss: “Ik ben geboren in een oude woonwagen. Mijn moeder woonde hier op het woonwagenkamp in Venlo en de familie van mijn vader woonde in Den Haag, dus we pendelden op en neer met de woonwagen. Mijn moeder was half Sinti, maar op het kamp sprak niemand de taal. Toen mijn ouders scheidden, bleef ik bij mijn moeder. Tussen mijn eerste en vijfde jaar hoorde ik dus alleen Sinti bij mijn vaders familie.â€
"Mijn identiteit werd uitgewist"
Mijn droom leefde in mij voort
“Mijn moeder hertrouwde. Mijn naam werd veranderd en mijn jeugd en identiteit werden uitgewist. Ik mocht mijn vader niet zien. Maar in mij leefde een kleine subcultuur. Mijn droom en herinneringen leefde in mij voort. Door de jaren heen heb ik de Sinti-cultuur beetje bij beetje terug gehaald door liederen te schrijven en te zingen.†Na de scheiding van haar ouders duurde het achtentwintig jaar voor ze haar vader weer zag: “Toen ik voor het eerst bij mijn vader in de familie kwam, vroeg hij wat aan mij in het Sinti. Zonder het te beseffen, reageerde ik. Wat doe je nu, hoe weet je wat ik zei - vroeg hij. Schijnbaar heb ik als kind de taal onbewust opgeslagen.â€
Zoektocht naar identiteit
Veel eerder realiseerde Weiss zich al dat ze terug wilde naar haar roots: “Ik wilde terug naar de basis, naar daar waar ik vandaan kwam. Ik wilde mijn identiteit vinden, om op te vullen wat ik kwijt was geraakt.†De zoektocht begon: “Ik ben gaan zoeken en ik zocht net zo lang tot ik mijn vader weer bij me had. Ik was de oudste van drie kinderen, maar de andere twee wisten niets meer. Mijn zusje was nog maar negen maanden toen mijn ouders uit elkaar gingen. Alles werd verzwegen. Ik ging hen voor om onze identiteit terug te vinden, om onze cultuur tot ons te nemen en ik deed er alles aan om hen erbij te betrekken.â€
Ik stond er alleen voor
Makkelijk was dat niet. De zoektocht duurde lang, maar ook omdat het verboden was: “Als je terug gaat naar je vader, dan hoor je niet meer bij ons,' zei mijn moeder. ‘Dan sluiten wij het boek.' In het geniep zocht ik toch. Via via kwam ik erachter waar mijn vader was en maakte ik een afspraak. Op een gegeven moment vertelde ik het toch maar aan mijn moeder, en mijn stiefvader kwam er ook achter. Het waren mensen van de oude stempel, ze namen het mij niet in dank af. Het contact kwam op een laag pitje, en ik stond er alleen voor; maar voor mij was het belangrijk om mijn vader te vinden. Gelukkig is het later weer goed gekomen. Ik zorg nu voor mijn moeder en via mij kwamen mijn vader en zij weer in contact.â€
Auschwitz
“De familie van mijn vader gaat ieder jaar naar Auschwitz, dan gaan ze met de hele familie in de bus. De eerste keer dat ik meeging, vertelde mijn ome Zoni - de dat zijn hele familie was uitgemoord in Auschwitz. Dat hij als enige jongetje was overgebleven. Zijn vader en moeder en broertjes en zusjes waren al met de trein mee, maar hij was logeren bij een tante. Uiteindelijk zou hij ook op de trein stappen, maar juist op dat moment vertelde een aardige meneer hem dat hij zijn cape zou afdoen; en dat hij dan moest rennen. Zo heeft hij het overleefd. Als enige. Ik kon het niet geloven, zo afschuwelijk. Ome Zoni was mijn inspiratie voor ‘Alles doet pijn'. Want, als je alles verloren hebt, wie kan je dan nog troost geven? Dan zijn alleen de vier elementen nog over.â€
Gevecht om erkenning
Lisa's ultieme droom is erkenning: “Dat iedereen mijn verhaal kan horen. Ik heb mijn hele leven gevochten om respect af te dwingen. Dat is me gelukt. Iedereen in Venlo kent me, maar het zou mooi zijn als dat ook over de rivieren zo is. Het concert in de Edesche Concertzaal, op zaterdag 21 november, is daar een mooie gelegenheid voor.â€
Activiteiten Edesche Concertzaal
Later dit jaar
Nathalia Milstein - Schumann, Liszt, Debussy - Artist in residence
Ede 26-09-26
Kleurrijk en vol sfeer: zo klinkt het spel van de Franse pianiste Nathalia Milstein. Deze prijswinnaar van de Koningin Elisabethwedstrijd 2025 maakte grote indruk. Dat doet Nathalia ook in de...
Quirine Viersen (cello) & Thomas Beijer (piano) - Beethoven, Brahms, Saint-Saëns - Kamermuziek
Ede 10-10-26
Celliste Quirine Viersen en pianist Thomas Beijer zetten meteen de toon met muziek die sprankelt van nieuwsgierigheid: de baanbrekende eerste cellosonates van Beethoven, Brahms en Saint-Saëns....
Dudok Quartet - Mozart, Haydn en Schuberts 'Rosamunde' - Strijkkwartetten
Ede 24-10-26
Alsof je de deur op een kier zet en getuige bent van een levendig gesprek: zo dichtbij komt kamermuziek wanneer het Dudok Quartet speelt. In dit concert nemen de vier musici je mee naar de kern van...
Anna Tsybuleva - Schubert, Liszt en Ravels 'Gaspard de la nuit' - Wereldpianisten
Ede 31-10-26
“Genialiteit gecombineerd met gratie”, zo omschrijft de internationale pers het spel van wereldpianiste Anna Tsybuleva. Aan de vleugel ontvouwt ze de romantische wereld van Schuberts liederen, maar...
Nino Gvetadze (piano) & Juliette Hurel (fluit) - Poulenc en Debussy's Prélude à l'après-midi d'un faune - Kamermuziek
Ede 07-11-26
Pianiste Nino Gvetadze en fluitiste Juliette Hurel delen al jaren het podium, en in dit concert hoor je direct hoe sterk die muzikale klik is. Hurel, solofluitiste van het Rotterdams Philharmonisch...
Fantasticus - Made in Europe: Bach, Purcell, Rameau - Oude Muziek
Ede 14-11-26
Made in Europe! Barokensemble Fantasticus (met musici uit Ton Koopmans Amsterdam Baroque Orchestra) speelt muzikale hoogtepunten van de Europese barok. Met klassiekers van Bach, Couperin, Purcell,...
Izhar Elias - Sanz, Tárrega, Albéniz en Rodrigo's Aranjuez - Gitaarrecital
Ede 21-11-26
Geniet met gitarist Izhar Elias van klassiekers uit de rijke gitaarhistorie. Uiteraard beluister je publiekslievelingen als Asturias van Albéniz en het wereldberoemde Adagio uit Rodrigo’s Concierto...
Van Baerle Trio - Beethoven, Mendelssohn, Boulanger - Kamermuziek
Ede 28-11-26
Twee klassiekers, één topensemble: het Van Baerle Trio verbindt Beethovens Eerste Pianotrio met Mendelssohns geliefde Eerste Pianotrio. In deze muziek vol drive, verbeeldingskracht en elan laat het...
Kerstconcert I - Bernd van den Bos - Kerstimprovisaties
Ede 12-12-26
Nog maar net bekomen van Sinterklaas en al zin in Kerst? Dan mag je Bernd van den Bos niet missen. Met zijn virtuoze pianospel en indrukwekkende improvisaties blaast hij klassieke Christmas carols,...
Kerstconcert II - Carol of the Bells - LEMNIS, met zangers uit Cappella Amsterdam, Voces8, e.a.
Ede 19-12-26
Stap uit de decemberdrukte en laat je meevoeren door de fonkelende klankwereld van vocaal octet LEMNIS. Dit a capella-collectief, met zangers uit onder meer Cappella Amsterdam, het Nederlands...
Combattimento - J.S. Bach meets Graaf Unico Wilhelm van Wassenaer - Oude Muziek
Ede 16-01-27
Stel je een fictieve ontmoeting voor tussen Johann Sebastian Bach en de Nederlandse graaf Unico Wilhelm van Wassenaer. Wat zou er hebben geklonken wanneer deze twee barokgeesten elkaar muzikaal...
Maria Milstein (viool) & Nathalia Milstein (piano) - Beethovens 'Kreutzer' en andere vioolsonates - Artist in residence
Ede 23-01-27
Begin het Beethoven-jaar met Beethovens beroemdste vioolsonate: de Kreutzersonate! Weinig stukken spreken zo tot de verbeelding als dit werk. Schrijver Lev Tolstoj baseerde er zelfs een beroemde...
Butter Quartet - Mozart, Haydn, Vanhal - Strijkkwartetten
Ede 30-01-27
Wist je dat Mozart en Haydn niet alleen gevierde componisten waren, maar ook begaafde violisten? Samen met tijdgenoten als Carl Ditters von Dittersdorf en Johann Baptist Vanhal speelden ze tijdens...
Joseph Moog - 'Unequal Friends': Chopin, Liszt, Alkan - Wereldpiansten
Ede 06-02-27
Met meesterpianist Joseph Moog stap je zó een negentiende-eeuwse Parijse muzieksalon binnen. Componisten als Chopin, Liszt en Alkan waren gevierde namen: pianisten die het publiek verbluften met...
Seldom Sene - De muzen van Bach, Vivaldi, Dowland en Scheidt - Oude Muziek
Ede 13-02-27
Schuif aan bij buurman Roland, ontmoet de jonge Goldberg en luister hoe inspiratie door de eeuwen heen van mens tot mens overspringt. In dit kleurrijke programma van Seldom Sene klinken de muzen...
Passieconcert - Heinichens 'Due cantate al Sepolcro di nostro Signore' - Oude Muziek
Ede 06-03-27
Stel je Stille Zaterdag voor: een verstilde kerk, het graf van Jezus in gedachten, en aansprekende muziek die uitnodigt tot bezinning. Het Apollo Ensemble brengt de zelden uitgevoerde ‘Due cantate...
Carel Kraayenhof Quartet & Nuala McKenna - Bach in Buenos Aires
Ede 13-03-27
Bach en Buenos Aires lijken ver van elkaar verwijderd, maar in handen van Carel Kraayenhof, zijn kwartet en celliste Nuala McKenna komen deze werelden verrassend dicht bij elkaar. Kraayenhof, bij...
Florian Verweij - Grote romantici: Beethoven, Schumann, Skrjabin - Wereldpianisten
Ede 20-03-27
Verlangen, mysterie, passie en extase: in de negentiende eeuw gold muziek als de spiegel van de ziel. Duik met pianist Florian Verweij in een romantische klankwereld vol weelde, mystiek en...
Animato Kwartet - Beethoven, Haydn, Bartók - Strijkkwartetten
Ede 03-04-27
In de wereld van het strijkkwartet zijn Haydn, Beethoven en Bartók onbetwiste grootheden. Met het Animato Kwartet hoor je waarom. Het concert begint met Haydns Strijkkwartet op. 50 nr. 5, 'De...
Anna Fedorova - Chopins Nocturnes, Mazurka's en Derde Pianosonate - Wereldpianisten
Ede 10-04-27
Weinig pianisten weten met Chopins muziek het hart zo te raken als Anna Fedorova. “Zijn muziek heeft iets vreemds, iets aangrijpends — je voelt de weerspiegeling van zijn gevoelens”, vertelt de...
Nathalia Milstein & Friends - Pianokwartetten van Mendelssohn & Dvorák - Artist in residence
Ede 17-04-27
Pianiste Nathalia Milstein brengt samen met haar muzikale vrienden, onder wie celliste Ella van Poucke, een avond vol weelderige kamermuziek en bezield samenspel. Schubert en Mendelssohn laten...
