'Silence & The Presence of Everything'
artikel925Bekijk en ervaar de tentoonstelling in de Monopole

archief oud artikel Cultuur Schiedam, Zuid-Holland
Schiedam heeft er een nieuwe kunsthotspot bij: de Monopole. Het gebouw staat er al sinds 1921, maar heeft nu een gloednieuwe invulling. Het is het ‘jongere zusje’ van het Stedelijk Museum Schiedam. De redactie is benieuwd naar deze uitbreiding en gaat op verkenning uit. Nieuwsgierig gaan we een kijkje nemen bij de tentoonstelling die de nieuwe bestemming aftrapt. Wat valt er allemaal te bewonderen in dit monumentale gebouw?
Van filmpje pakken naar kunst bewonderen
Voor we gaan kijken naar de binnenkant van de Monopole, staan we even stil bij de buitenkant. Je loopt er meteen tegenaan zodra je het Stedelijk Museum Schiedam uitstapt. Je kunt het monumentale pand bijna niet missen!
Het gebouw was eerst een bioscoop. De bioscoopnaam is een aantal keer veranderd, maar het filmhuis heeft het langst de Monopole geheten. Vandaar de naam van de nieuwe tentoonstellingsruimte, dat mysterie is ook weer opgelost!
Het pand heeft ook een tijdje een dansschool gehuisd en is zelfs een favoriet plekje geweest om bingo te spelen. Inmiddels is er in geen tijden meer 'BINGO!' geroepen en staat het pand al jaren leeg. Gelukkig heeft het nu weer een nieuw doel: kunst laten zien. Het wordt dé art space van Schiedam, met wisselende tentoonstellingen en gericht op een jong publiek.

Tijd voor stilte
Dat is wel weer genoeg geschiedenis, hop, naar binnen! De allereerste tentoonstelling heet Silence & The Presence of Everything. Zo, dat is een mond vol. De makers van de expositie, kunstenaar Boris Acket en conservator Sanneke Huisman, leggen het uit. De tentoonstelling is geïnspireerd op het werk van Gordon Hempton. Hij is een akoestisch ecoloog – oftewel iemand die professioneel luistert naar de geluiden van de natuur. Om goed te kunnen luisteren, heb je stilte nodig. Dan hoor je pas geluiden die normaal niet opvallen. In plaats van te luisteren naar wat schreeuwt om aandacht, spits je oren en let eens op de zachte of alledaagse geluiden.
En die stilte die je hoort, is die eigenlijk wel zo stil? Of laat de natuur haar aanwezigheid pas echt merken als je stopt om te luisteren. Vandaar de titel gebaseerd op de uitspraak van Gordon: “Stilte is niet de afwezigheid van iets, maar de aanwezigheid van alles”.
Vandaag even niet
Natuurverschijnselen zijn de kern van alle werken in de expositie. Verschillende kunstenaars laten je de wereld nét even anders zien. Het eerste kunstwerk zet meteen de rebelse toon van de tentoonstelling. In de video Nummer negen (The day I didn’t turn with the world) van Guido van der Werve zien we precies dat: iemand die het draaien van de aarde trotseert. De kunstenaar filmde zichzelf terwijl hij vierentwintig uur op de Noordpool staat, exact op het punt waar onze planeet draait. De expositie vraagt je om, net als Guido, eens een andere positie in te nemen. Bekijk de komende kunstwerken met een frisse blik en ontdek de verschillende natuurfenomenen door de ogen van de kunstenaars. Door anders te kijken, ontdek je misschien wel hele nieuwe dingen.

Lasergolfjes en een windstille wind
Kom maar op met die natuurfenomenen! Kunstenaar Lachlan Turczan laat een dansend wateroppervlak op een bijzondere manier zien in zijn werk Wavering. Elke lichte trilling die een golfje veroorzaakt in de schaal met water, wordt geprojecteerd met een felle laser op de muur erachter. Er ontstaat een hypnotiserend patroon dat constant verandert. De blauwe lijn verandert na heftige kronkels terug naar een volmaakte cirkel.
Of wat dacht je van de Telepresent Wind van David Bowen? Zijn installatie bestaat uit Schiedamse grassprietjes die met snoertjes en sensoren zijn verbonden. Ze wuiven langzaam heen en weer, maar niet op de wind in het gebouw! In Davids eigen tuin in Minnesota wordt de wind live gemeten en die gegevens worden doorgestuurd naar het kunstwerk. De grashalmen deinen daardoor op de wind uit de Verenigde Staten. Het ziet er bizar uit, je zou zweren dat het waait in de Monopole.
Veel kunstwerken zijn een combinatie van natuur en techniek, zoals Wavering en Telepresent Wind. Dankzij de technologische snufjes zien we een hele andere kant van de natuurverschijnselen. In plaats van dat natuur en technologie tegenover elkaar gezet worden, gaan ze in deze kunst juist hand in hand.

Ga er gerust bij liggen
Terwijl we ons verwonderen over de aparte maar interessante werken, begint er boven ons hoofd wat te bewegen. Over de lengte van de zaal is het installatiekunstwerk Unusual Weather Phenomena geplaatst. Het is een groot doek dat door kabels op en neer golft. De metalen knopjes aan het einde van de kabels maken een zacht tikgeluid; het zijn net regendruppels! Het doek beweegt op basis van een algoritme. Steeds heftiger gaat het op en neer. Dan beginnen ook de lichten te flitsen. Kunstenaar Boris Acket, die dus ook de tentoonstelling samenstelde, creëert hier een soort abstracte storm. Het heeft iets magisch. De ‘storm’ gaat ook weer liggen, het doek is weer kalm.
Over liggen gesproken, bekijk deze installatie vooral vanuit een andere hoek: ga er even bij liggen. Vanaf de vloer ziet het er weer anders uit!

Bijzijn is meemaken
Eigenlijk doen de foto’s geen recht aan de kunstwerken in het echt. De installaties, sculpturen en video’s betoveren je terwijl je ervoor staat. Bovendien staan de werken ook in verband met elkaar. Met veel zorg zijn ze geselecteerd en op een specifieke plaats gezet. Zo zie je vanaf de eerste verdieping tegelijkertijd het wuivende gras van David, de storm van Boris en Sunbeam, Captured. Deze laatstgenoemde installatie bestaat uit een laagje water en een spiegel, waardoor het licht op een bijzondere manier wordt gevangen. Letterlijk het zonnetje in huis. De drie werken samen creëren eigenlijk een nieuw kunstwerk: er ontstaat een landschap in de Monopole. Zo ontdekken we niet alleen de indrukwekkende kunstwerken, maar ook de bijzondere ruimte en hoe de werken elkaar versterken.
Kom zelf kijken naar deze en alle andere kunstwerken in de tentoonstelling. En wie weet wordt jij er, net als wij, wel even stil van.
Wat maakt de Monopole uniek?
De Monopole biedt bezoekers weer heel wat anders dan het Stedelijk Museum Schiedam. Het laat werk zien van de nieuwe generatie kunstenaars aan de nieuwe generatie kunstliefhebbers. Een ideale plek om eens kennis te maken met nieuwe of andere kunst, die je niet standaard in musea ziet. Hier kom je geen schilderijen tegen, maar bijvoorbeeld enorme installaties of coole videokunst.
En wat je precies ziet, hangt af van de tentoonstellingsmaker. De Monopole nodigt telkens iemand uit om de expositie samen te stellen. Zoals in dit geval Boris Acket en Sanneke Huisman. Zo blijft het verrassend wat je gaat zien en ervaren.

Activiteiten Stedelijk Museum Schiedam
Later dit jaar
Broodnodig - Van land, naar keuken en tafel
Schiedam 10-10-26 - 14-03-27
Stedelijk Museum Schiedam presenteert een smakelijke tentoonstelling waar de emotionele, maatschappelijke en politieke betekenis van ons eten op scherp wordt gezet.
Broodnodig
Schiedam 10-10-26 - 14-03-27
Voedsel is meer dan alleen iets wat je eet. Het roept herinneringen op en biedt troost, draagt rituelen met zich mee en vertelt verhalen over migratie, klasse en zorg.