Twee musea voor de prijs van één bij Escher in Het Paleis

Cultuur Den Haag, Zuid-Holland De naam Escher zegt je misschien iets, misschien niets. Toch zal je vroeger vast onbewust zijn werk al hebben gezien. Wegdromend tijdens wiskunde zag je misschien al een kunstwerk van Escher aan de muren van het stoffige lokaal hangen. Een prent van een gebouw met onmogelijke perspectieven. De trappen lopen oneindig in elkaar over. De redactie bezocht Escher in Het Paleis en werd enthousiast van deze kunstenaar. Je waardeert Eschers kunst met gemak; gezichtsbedrog verveelt niet snel.

Een vorstelijke entree

Escher in Het Paleis heet niet voor niets zo. Het museum is gelegen in het voormalig paleis van koningin-moeder Emma. Haar geschiedenis en leven in het paleis worden even goed belicht als de wereldwijd geroemde kunst van Escher. Zodra je de deuren van Escher in Het Paleis binnenstapt, verlaat je de normale wereld. Een koninklijke rode loper siert de grond. Een kroonluchter straalt hoog in het trappenhuis. Decoraties van goud blinken aan elke muur. Nadat de keurig in pak gehesen gastheer ons welkom heet en de weg wijst, zien we een enorm werk van Escher aan de muur hangen. Maar de eerste indruk wordt vooral gekleurd door de luxueuze sfeer van het paleis. We zijn duidelijk in het huis van een koningin.

Stap binnen in de oneindige wereld van Escher

Het leven en de kunst van Escher volg je in een rondje door het paleis dat steeds weer eindigt in het trappenhuis. Bijna oneindig lijkt het. Ironisch, want de kunstenaar had een fascinatie voor alles wat eeuwig en oneindig was. Dat zie je terug in zijn werken. We volgen zijn loopbaan op logische wijze. We beginnen bij zijn jeugd. De foto’s van hem als jonge jongen en zijn vroege werken van landschappen geven een beeld van de beginselen van deze wereldberoemde kunstenaar. We lopen naar boven. Onderweg zien we zijn eigen leven weerspiegeld in zijn werk. Landschappen en dorpjes uit Italië worden opeens onderwerp in zijn tekeningen. Zwevende kastelen en diepe mediterrane kliffen transporteren ons naar het land waar Escher zijn gezin stichtte. Die paar trappen op is het zeker waard, want op de tweede verdieping vinden we 'Metamorfose'. Het beroemdste werk van de kunstenaar vult de ruimte op indrukwekkende wijze. Je moet een heel rondje lopen om alle transformaties in het werk te zien. Het gaat maar door: blokken worden een dorp dat weer transformeert naar een schaakbord. Hoe doet hij het toch?

Escher is voor iedereen

Het verraste ons hoe makkelijk het is om te genieten van de kunst van Escher. Het is gewoon heel leuk om te staren naar een tekening waar handen elkaar het leven in tekenen. Ze lijken levensecht, alsof ze zo van de pagina af kunnen komen. Staar een tijdje en vind de tussenfasen in ieder werk. Trekkende ganzen veranderen langzaam in zwemmende vissen. De tussenvlakken geven iets heel eigens weer en hebben veel weg van een proces dat op evolutie lijkt. Eschers' tekeningen lijken wel prenten uit Alice in Wonderland. Zulke fantasierijke prenten zijn makkelijk om plezier in te vinden.

Emma is overal

Je route door de werken van Escher laat ook de vertrekken van koningin-moeder Emma zien. Je ziet haar ontvangstruimte, woon-, bad- en slaapkamers. Dat dit paleis een lange geschiedenis kent, is te zien aan de manier waarop het paleis is opgesteld. Na de eerste verdieping loopt de grote trap niet meer door. Dat was niet nodig, want op de verdiepingen na de eerste etage vind je de vertrekken van het personeel, dat een kleine, smalle trap gebruikte. De afwisseling tussen Emma en Escher is prettig. Na een tekening van de kunstenaar lees je een stukje over koningin Emma en zodra dat bezonken is, ben je klaar voor meer Escher. Tot in het museumcafé voel je haar aanwezigheid. Niet te missen ook, want in koningin Emma's oude keuken kijkt ze vanuit haar portret neer op je tafeltje.

De nieuwe generatie kunstenaars

Naast de werken van Escher stelt het museum ook werken van artiesten tentoon die een raakvlak met hem hebben. Glazen werken staan op ingewikkelde wijze geconstrueerd tussen de Escher-doeken. Trappen die overgaan in elkaar en oneindig doorlopen verraden de inspiratie van Escher. Het is duidelijk dat deze kunstenaar voortleeft in de nieuwe generatie jonge creatievelingen. Door de kwetsbare natuur van deze kunst zijn dikke jassen en grote tassen verboden vanwege omstootgevaar. Je kunt je tas kwijt in een kluisje bij de garderobe.

Maak je eigen kunstwerk

Op de derde en laatste verdieping wacht ons een leuke afsluiting: we gaan zelf aan de slag. In een set die met perspectief speelt, schieten we ons eigen Escher-portret. In een andere ruimte vinden we verschillende apparaten en ruimtes die spelen met licht, kleur en vorm. Ineens lopen we in een tunnel vol dansende lichtstralen. Als klap op de vuurpijl maken we ons eigen Escher-patroon. Op weg naar buiten hebben we de Escher-smaak te pakken. Dus in de museumwinkel kopen we nog een boek over de kunstenaar en een T-shirt. Escher blijkt helemaal in de mode.