Historie van Gouda is goud waard

Uitjes in Gouda | Reportage door

Duizend jaar geleden onontgonnen, nu bolwerk van historie

10 december 2009 Gouda, Zuid-Holland Gouda: 'historisch hart in het groene hart', zo noemt VVV Gouda haar stad. Historisch hart? Dat belooft wat! Idyllische gevels, schattige winkeltjes en prachtige monumenten. Een stad om uren te verdwalen in de smalle steegjes en de mooie parken. Maar eenmaal de Kattensingelgracht overgestoken en voet te hebben gezet in het Gouda's centrum wordt deze luchtbel bruut lek geprikt. Lange straten met moderne passages, een grote fastfoodketen en alle bekende modeconcerns. Dat was duizend jaar geleden wel anders.

Rond het jaar 1000 was de plek waar Gouda nu ligt nog onontgonnen. Kreken en veenriviertjes doorsneden het ondoordringbare moerasbos waarmee het drassige land bedekt was. De belangrijkste daarvan was de Gouwe. Langs de oevers daarvan vonden in de elfde en twaalfde eeuw de eerste ontginningen plaats. Centrum van die activiteiten was de adellijke burcht van de familie Van der Goude, vlakbij de huidige Sint Janskerk. Daaromheen groeide een kleine nederzetting, de latere stad Gouda.

Stadhuis

Maar van al deze historie moet toch nog wel iets zijn overgebleven? En ja hoor, als je je eenmaal door de grote winkelstraat hebt gewurmd stap je de prachtige Markt op. Een groot plein, waar zelfs de stenen historie ademen. Het stadhuis vormt het centrum van dit plein, en deze is dan ook een lust voor het oog. In 1365 kocht het stadsbestuur van Gouda het marktveld van de heren Van der Goude om een stadhuis te bouwen. Het interieur stamt deels nog uit de zeventiende en achttiende eeuw. Trots is Gouda op de wandbekleding in de trouwzaal, gemaakt door de Goudse tapijtwerker David Ruffelaer. En dat is hun goed recht, het geweven behang lijkt wel een geschilderd bos waar je zo in zou willen stappen. Volgende week dinsdag viert de stad: 'Gouda bij kaarslicht'. Dan fonkelen er achter de ramen van het stadhuis duizenden kaarsen.

Historie

Vanaf deze plek zijn al meteen andere typisch Goudse historische bouwwerken te zien. Zoals bijvoorbeeld de Waag, waarin ook het Goudse kaas- en ambachtenmuseum is gevestigd. Helaas van november tot en met maart gesloten, maar ook dan nog een indrukwekkend gebouw. De kaashandel heeft Gouda tot ver over de landsgrenzen beroemd gemaakt. In de Waag werd de kaas gewogen en werd er bepaald hoeveel belasting er moest worden betaald. Achter de Waag ligt de Agnietenkapel, het restant van een voormalig vrouwenklooster, het Agnietenconvent. Als dagjestoerist kijk je je ogen uit, maar de Goudse bewoners lopen er voorbij alsof het niets is.

Gouda heeft nog een beroemde kapel: de Jeruzalemkapel. Deze bevindt zich tegenover de Sint Janskerk. Jeruzalemkapellen imiteren de Heilig-Grafkerk in Jeruzalem. De Jeruzalemkapel in Gouda is het gaafst bewaarde kapel van dit type in Nederland. Hierna is het heerlijk uitrusten in het park op het Vroesenplein waar nog een beeld staat van de Goudse drukker Gerard Leeu, één van de eerste drukkers van ons land.

Het belangrijkste kerkgebouw in Gouda is de Sint Janskerk, niet te verwarren met de gelijknamige kerk in Den Bosch. De Goudse kerk is met 123 meter de langste kerk van Nederland. Maar waar de kerk vooral om bekend staat is haar grote collectie gebrandschilderde ramen. Om hier echt van te genieten moet je gewoon even midden in de kerk gaan zitten. Zitten en kijken en dan komt de rust vanzelf. Dan ervaar je ook pas echt hoe indrukwekkend zo'n bouwwerk. Aan elk hoekje en gaatje is met de grootste zorg aandacht besteed. En helemaal bijzonder is dat er in deze kerk elke zondag een kerkdienst wordt gehouden. Met zo'n prachtig uitzicht, hoeft niemand zich te vervelen tijdens een preek.

Twee delen

Het lijkt wel alsof het centrum van Gouda in tweeën is gedeeld. Het voorste gedeelte vormt het moderne gedeelte met bekende winkels en restaurants. Maar eenmaal de markt over, wordt je ondergedompeld in historie. Soms lijkt een gebouw een doodnormaal gebouw, maar schuilt er veel meer achter, zoals de Asschuur. Gouda zelf noemt het een uitgezakte pudding, voor mij lijkt het op een gewone boerderij. Maar vroeger werd deze schuur gebruikt om de as van de haardvuren van de stad in om te slaan. Ook heeft Gouda verschillende hofjes waar je als bezoeker gewoon doorheen mag lopen. Van de meer dan twintig hofjes die Gouda telde, zijn er maar drie over.

Soms moeten je ogen even geopend worden om de historie van een stad te zien. Soms moet je er luciferstokjes tussen stoppen om de mooie verhalen die achter bepaalde gebouwen zitten, te ontdekken. Maar Gouda is een stad, waar dat eigenlijk niet nodig is. De sfeer die het oudere gedeelte van de stad uitstraalt is indrukwekkend. Stop bij een bezoekje aan Gouda dus niet na een paar uur winkelen. Loop verder en ga op ontdekkingstocht in de Goudse geschiedenis!

De belangrijkste bezienswaardigheden en monumenten van Gouda zijn samengevat in een historische stadswandeling. Zo hoeft u niets te missen. De wandeling is verkrijgbaar bij de VVV van Gouda voor 2,50 euro. Naast deze historische ontdekkingstocht is er nog veel meer te doen in Gouda. Kijk gauw op de kalender! Ga een dagje weg naar Gouda of boek meteen een weekendje Gouda!

Lees hier meer over historie in Gouda en de rest van Nederland:
Religieuze rijkdom in Brabant en Limburg
MuseumgoudA digitaliseert collectie
Goudse glorie uitbundig gevierd
Foto 1. Het prachtige Stadhuis van Gouda
Foto's Sifra Kriek
Foto 2. Gouda's trots: de trouwzaal.
Foto 3. Bij de Waag zijn veel kazen naar binnen en buiten gegaan.
De bijzondere Jeruzalemkapel.
De Sint Janskerk en het parkje op het Vroezenplein.
De Donkere Sluis.
Laatst gewijzigd: 2018-10-09 19:56:11 · Gepubliceerd: 2009-12-10 11:45:30 - 3692